Tehlikeli Yol

Gri Alan Siyaseti: Kimse Suçlu Değil, Herkes Yorgun

Bir süredir ülkede tuhaf bir hâl var. Ne tam bir kriz yaşıyoruz ne de gerçekten normal günlerden geçiyoruz. Her şey var ama yarım, her şey konuşuluyor ama eksik. Bir şeyler oluyor ama adını koyamıyoruz. Herkes tedirgin ama kimse şaşkın değil. Yaşadığımız dönemi tanımlamakta zorlanıyoruz. Kriz demek eksik kalıyor, olağan demek ise neredeyse alaycı. Çünkü neyin içinde olduğumuzu biliyoruz ama ne zaman çıkacağımızı bilmiyoruz. Adı konulamayan bu hâlin adı aslında belli: gri alan siyaseti.

Gri alan, çatışma değildir, belirsizliğin konfor alanıdır, netliğin askıya alındığı yerdir. Kimsenin sorumluluk almadığı, herkesin “şartlar böyle” diyerek kenara çekildiği bir zemin. Kriz yaşanır ama kimse krizin adını koyamaz. Kimse kendini güvende hissetmez, hukuk işler gibi görünür ama adalet hissi üretmez. Ekonomi büyür gibidir ama mutfakta küçülür, hayat daralır. Siyaset konuşur ama kararlar hep yarım kalır. Her şey vardır, ama tam değildir. Her şey yerli yerinde gibidir; fakat hiçbir şey yerli yerine oturmaz.

Bugün yaşadığımız tam olarak budur. Hukuk var ama adalet hissi yok. Ekonomi konuşuluyor ama kimse geleceği net bir cümleyle tarif edemiyor. Siyaset yapılıyor ama siyasal sorumluluk alınmıyor. Herkes bir şey söylüyor, kimse bir şey üstlenmiyor.

İnsanlar itiraz etmekten değil, anlamaya çalışmaktan yoruluyor. “Bu da geçer” demekten, “bir bildikleri vardır” diye kendini ikna etmekten, her yeni gündemi eski bir gündemin üzerine kapatmaktan yoruluyor. Bir gecede olanlar değil, aylarca süren belirsizlikler yoruyor insanları. Bugünden çok “yarın ne olacak” sorusu tüketiyor. Davadan çok “sonucu olur mu” kuşkusu kemiriyor. Gri alan siyaseti, toplumu baskıyla değil, belirsizlikle hizaya sokar, halkı susturmaz; yorarak sessizleştirir.

Bugün yaşanan birçok tartışmanın ortak paydası budur. Bir olay patlar, sosyal medya ayağa kalkar, açıklamalar yapılır, soruşturmalar açılır… Sonra sessizlik. Dosya kapanmaz ama ilerlemez de. Suç sabitlenmez ama unutulur. Çünkü gri alanın asıl gücü burada yatar: Hesap sormaz, unutturur.

Bir ülkede gündem bu kadar hızlı değişiyorsa, mesele dinamizm değil; hafıza kaybıdır. Dün konuşulan bugün yoksa, bugün konuşulan yarın hatırlanmıyorsa, orada bilinçli bir sis vardır. İşte gri alan tam da burasıdır.

Bu düzen, büyük patlamalarla değil küçük kabullenişlerle ilerler. “Bu sefer de böyle olsun” denir. “Şimdi sırası değil” denir. “Aman daha kötüsü olmasın” denir. Ve her denilen cümle, gri alanı biraz daha genişletir.

Bu durum yalnızca iç politikaya özgü de değil. Dış politikada da benzer bir tablo var. Ne tam kopuş, ne tam yakınlaşma. Ne kesin dostluk, ne açık düşmanlık. Sürekli bir “kontrollü belirsizlik” ve  “bekle-gör” hali,  Uluslararası ilişkilerde bu taktik belki anlaşılabilir; ancak iç siyasete sirayet ettiğinde toplumsal maliyeti ağır olur.

Zira gri alan, vatandaşın zihnini köreltir, vatandaşın siyasetle kurduğu bağı aşındırır. En tehlikelisi de budur; toplum, yavaş yavaş sessizliğe alışır siyasetle bağı kopan toplum, haklarından değil önce umutlarından vazgeçer.

Oysa demokrasiler netlik ister. Hukuk griyi sevmez, siyaset bulanıklıkla ayakta kalamaz. Gri alan genişledikçe, siyaset alanı daralır.

Bugün esas sorunumuz yüksek sesle söylenen yalanlar değil; fısıltıyla sürdürülen belirsizliktir. Açık baskılar değil; sürekli ertelenen normalleşmedir. Krizler değil; krizsizmiş gibi yaşatılan olağanüstü hallerdir.

Gri alan siyaseti, tercih değildir; kaçıştır. Karar almaktan, sorumluluktan, yüzleşmekten kaçış. Fakat her kaçışın bir bedeli vardır. O bedel de toplumsal güvenin yavaş yavaş erimesidir.

Dikkat ederseniz artık skandallar bile şaşırtmıyor. Çünkü sonuç yok. Dosya açılıyor, kapanıyor; soru soruluyor, cevap havada kalıyor. Gürültü var ama netlik yok. Gürültü geçince geriye sadece yorgunluk kalıyor.

Bugün ihtiyacımız olan şey vaatler değil, sloganlar hiç değil. İhtiyacımız olan şey netliktir. Net söz, net duruş, net sorumluluk. Bir ülke sürekli gri alanda tutulursa, bir süre sonra insanlar sadece siyasetten değil, gelecekten de vazgeçer.

Unutmayalım:

Baskıyla yönetilen toplumlar öfkelenir, belirsizlikle yönetilen toplumlar ise sessizce dağılır.

Asıl tehlike tam da buradadır.