Taşa işlenen bir miras: Divriği Ulu Camii

SİVAS – BHA

Anadolu’nun en dikkat çekici mimari eserleri arasında yer alan Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, yaklaşık 800 yıllık geçmişiyle Sivas’ın Divriği ilçesinde ziyaretçilerini karşılıyor. Cami ve hastaneden oluşan külliye, 1985 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınarak uluslararası ölçekte korunması gereken kültürel miras alanları arasına girdi.

Taş işçiliğiyle öne çıkıyor

1228-1229 yıllarında Mengücekli hükümdarı Ahmed Şah tarafından yaptırılan cami, özellikle anıtsal taç kapılarındaki ayrıntılı taş süslemeleriyle dikkat çekiyor. UNESCO, yapının taş işçiliğini İslam mimarisinin özgün örneklerinden biri olarak değerlendiriyor.

Caminin kuzey ve batı yönündeki taç kapılarında farklı motif ve süsleme anlayışları görülürken, sütun kaideleri, gövdeleri ve başlıkları ile kubbe ve kemerlerin iç yüzeylerinde de birbirinden farklı taş işçiliği bulunuyor. UNESCO’ya göre bu çeşitlilik, süslemelerin farklı zanaatkar grupları tarafından yapılmış olabileceğine işaret ediyor.

Cami ve darüşşifa aynı külliyede

Divriği Ulu Camii’ni farklılaştıran özelliklerden biri de yapının yanında bir darüşşifanın, yani dönemin hastanesinin bulunması.

Darüşşifa, Ahmed Şah’ın eşi Turan Melek tarafından yaptırıldı. Mimar Hürrem Şah tarafından tasarlanan yapı, iki katlı hastane bölümü ve merkezi avlusuyla külliyenin önemli parçalarından birini oluşturuyor.

Cami bölümünde ise avlu ve klasik anlamda sütunlu bir düzen bulunmuyor. UNESCO, bu özellikleri yapının Anadolu Selçuklu mimarisindeki sıra dışı niteliğinin unsurları arasında gösteriyor.

1985’ten bu yana UNESCO listesinde

Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, Türkiye’nin UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne giren ilk kültürel miras alanlarından biri oldu. UNESCO Türkiye Millî Komisyonu’nun güncel listesinde alan, Türkiye’nin Dünya Mirası varlıkları arasında ilk sırada yer alıyor.

UNESCO Dünya Mirası Merkezi de yapıyı 1985 yılında listeye alınan, “üstün evrensel değer” taşıyan bir kültürel miras alanı olarak tanımlıyor. Külliye, özgün mimarisi ve taş süslemeleriyle Anadolu’daki İslam mimarisinin önemli örneklerinden biri olarak korunuyor.

800 yıllık miras Divriği’de yaşatılıyor

Bugün Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, yalnızca dini bir yapı olarak değil, Anadolu’nun mimari ve taş işçiliği geleneğini yansıtan tarihi bir külliye olarak değerlendiriliyor.

Yüzyıllar boyunca farklı restorasyonlardan geçen yapı, özgün formunu ve taş süslemelerinin önemli bölümünü koruyarak günümüze ulaştı. UNESCO kayıtlarında da külliyenin mimari bütünlüğünün ve özgünlüğünün korunmasının önemi vurgulanıyor.